„Proszę, niech ze mną za raz me rymy nie giną,

Ale kiedy ja umrę, ony niechaj słyną”

[J. Kochanowski, „Ku Muzom”]

Narodowe Czytanie to ogólnopolska akcja zainicjowana 13 lat temu przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego.

Jej celem jest rozwijanie czytelnictwa Polaków oraz wspólnie czytanie tekstów klasycznej literatury polskiej, po które rzadko sięgamy na co dzień, a które stanowią ważny dorobek polskiej kultury i tożsamości narodowej. Dlatego dotychczas przypominaliśmy sobie  m. in. Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, Quo Vadis i Potop Henryka Sienkiewicza, Balladynę i Kordiana Juliusza Słowackiego, Wesele Stanisława Wyspiańskiego, Przedwiośnie Żeromskiego, itd.

Tegoroczną lekturą Narodowego Czytania była poezja Jana Kochanowskiego, w której „głęboka zaduma nad światem łączy się z humorem, a idee humanizmu z dojrzałą refleksją obywatelską i troską o Ojczyznę. Nasz wybitny renesansowy twórca zawarł w swoich utworach emocje oraz przeżycia prawdziwie uniwersalne i dzięki temu bliskie nam współczesnym. Napisana przepiękną polszczyzną, pełna mądrych rad poezja Mistrza z Czarnolasu to niezwykła kronika myśli i obyczajów dawnej Rzeczypospolitej, która łączy pokolenia i jest nadal aktualna” [z listu Pary Prezydenckiej – Agaty i Andrzeja Dudy – do uczestników akcji].

Tradycyjnie oficjalne obchody Narodowego Czytania odbywają się w pierwszą sobotę września. Tak też było w tym roku – 6 września wspólnie czytano utwory Kochanowskiego - ojca polskiego języka literackiego w bibliotekach, centrach kultury, szpitalach, parkach, na rynkach miast, itp.

Jak co roku do akcji przyłączyła się również Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Józefa Gwalberta Pawlikowskiego w Przemyślu przy PZPW w Rzeszowie, która zaprosiła do głośnego czytania uczniów i nauczycieli przemyskich szkół ponadpodstawowych oraz przedstawicieli lokalnych urzędów i instytucji,  w większości odpowiedzialnych za rozwój edukacji oraz kultury w mieście i regionie. Uwzględniając jednak trudności związane z organizacją nowego roku szkolnego, biblioteka zorganizowała omawiane spotkanie w nieco późniejszym, ale za to dogodniejszym dla szkół terminie, tj. we wtorek, 23 września 2025 roku.

Honorowy Patronat nad wydarzeniem, oprócz Pary Prezydenckiej,  objęli:

• Wojciech Bakun – Prezydent Miasta Przemyśla,
• Bożena Ryczan – Starosta Przemyski.

Spotkanie otworzył dr Piotr Pękalski - Wicedyrektor PZPW w Rzeszowie ds. PBW w Przemyślu, który omówił historię i ideę akcji Narodowego Czytania oraz powitał obecnych nauczycieli, uczniów i gości honorowych:

• Bożenę Ryczan – Starostę Powiatu Przemyskiego,
• Krzysztofa Majchera – Zastępcę Prezydenta Miasta Przemyśla,
• Tomasza Dziumaka – Dyrektora przemyskiej Delegatury KO w Rzeszowie,
• Zbigniewa Hamielca – Wicedyrektora PCEN ds. Oddziału w Przemyślu,
• Agatę Pilawę – Kierownika Działu Udostępniania Zbiorów Przemyskiej Biblioteki Publicznej,
• Agnieszkę Bobowską – Hryniewicz oraz Małgorzatę Stadnik – reprezentujące Archiwum Państwowe w Przemyślu.

Następnie wszyscy zebrani usłyszeli kilka fraszek w wykonaniu Matyldy Kędzior oraz Iwony Charydczak - laureatek konkursu recytatorskiego poezji Jana Kochanowskiego pt. „Kto mi dał skrzydła?”, który odbył się w PBW w Przemyślu w maju 2025 r. / Międzyszkolny konkurs recytatorski poezji Jana Kochanowskiego „Kto mi dał skrzydła ?” – wyniki, https://przemysl.pbw.org.pl/przemysl,125/miedzyszkolny-konkurs-recytatorski-poezji-jana-kochanowskiego-kto-mi-dal-skrzydla-wyniki,15907 [dostęp: 3.10.2025]/.

Kolejnym punktem programu było głośne odczytanie, przez wspomnianych wyżej gości honorowych, fragmentów mniej znanych utworów Jana Kochanowskiego, m.in. manifestu poetyckiego Muza, poematu satyryczno-politycznego Satyr albo Dziki mąż… , wierszy O śmierci Jana Tarnowskiego…, Proporzec albo hołd pruski.

W dalszej części wydarzenia uczniowie z  I Liceum Ogólnokształcącego, Zespołu Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących, Zespołu Szkół Usługowo – Hotelarskich i Gastronomicznych oraz Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Nr 1 w Przemyślu przypomnieli słuchaczom najpiękniejsze fragmenty elegii (po polsku i po łacinie), psalmów i pieśni w tym Pieśni świętojańskiej o sobótce. Całość przeplatana była współczesnymi, muzycznymi  aranżacjami wybranych utworów Kochanowskiego, które dostępne są na popularnym portalu YouTube.

Ostatnim, ale bardzo znaczącym punktem spotkania była prelekcja dr Małgorzaty Wilguckiej pt. „Treny Jana Kochanowskiego jako arcydzieło liryki funeralnej. Konteksty i nawiązania”, przeplatana odczytaniem fragmentów wybranych trenów przez uczniów II Liceum Ogólnokształcącego w Przemyślu. W swoim wystąpieniu prelegentka nie tylko w ciekawy sposób omówiła genezę powstania i treść niepowtarzalnego w historii literatury polskiej, a może i światowej, cyklu trenów Jana Kochanowskiego, ale również udowodniła, że nie są to utwory archaiczne, zapomniane lecz wciąż żywe, aktualne i inspirujące innych artystów - malarzy, grafików, rzeźbiarzy a nawet współczesnych twórców internetowych memów.

Na zakończenie wszyscy, którzy aktywnie włączyli się w przebieg tego literackiego święta otrzymali oficjalne podziękowania od PBW w Przemyślu.

Jako organizatorzy dziękujemy za wspaniałe spotkanie i już dziś zapraszamy do uczestnictwa w przyszłorocznej edycji Narodowego Czytania, podczas której zmierzymy się z niełatwym dziełem Adama Mickiewicza pt. Dziady.

Odpowiedzialna za organizację wydarzenia:

Elżbieta Krupa

Tel.: 16 678 49 42 w. 23

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Autor artykułu:

Elżbieta Krupa, kierownik Działu Udostępniania Zbiorów PBW w Przemyślu

Foto:

Fot. Starostwo Powiatowe w Przemyślu

Link do www:

Narodowe Czytanie poezji Jana Kochanowskiego w PBW w Przemyślu – relacja, https://przemysl.pbw.org.pl/przemysl,125/narodowe-czytanie-poezji-jana-kochanowskiego-w-pbw-w-przemyslu-relacja,16135 [dostęp: 3.10.2025]