W Bibliotece Pedagogicznej w Tarnobrzegu w dniach od 2 do 14 czerwca prezentowana była wystawa pn. „Historia Biblii: księga, która przetrwała wieki”. W sali konferencyjno-wystawowej zgromadzone zostały wyjątkowe eksponaty: repliki najstarszych manuskryptów i kamiennych tablic, skrawki papirusów, zrolowane skóry, zapisane zwoje oraz pierwsze drukowane egzemplarze. Słowem, ponad 3000 lat historii Pisma Świętego w jednym pomieszczeniu – to musiało zrobić wrażenie! Może stąd frekwencyjny sukces wydarzenia. Wystawę odwiedziło ponad 450 osób: uczniowie szkół podstawowych oraz szkół średnich, uczestnicy warsztatów terapii zajęciowej, słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku, ale i mieszkańcy Tarnobrzega i okolic. Od początku wystawie towarzyszyła Telewizja Lokalna TVL, która dodatkowo nagłośniła wydarzenie. Przez dwa tygodnie na zainteresowanych czekał kustosz wystawy, pan Andrzej Wierzchowski lub przewodnik, pan Zbigniew Klimczak, którzy jako znawcy kolekcji ze swadą wciągali odwiedzających w opowieść o jednej z najważniejszych ksiąg naszych czasów, wzbogacając narrację o liczne ciekawostki. Zobaczyć uczniów zafascynowanych informacją, że przepisanie Biblii trwało od 2 do 3 lat i kosztowało tyle, co kilka wiosek – bezcenne.
Atutem wystawy była nie tylko ogromna ilość eksponatów, co samo w sobie robiło wrażenie, ale historia Biblii opowiedziana w połączeniu z faktami historycznymi, postaciami możnych, królów i uczonych, wynalazkami, na czele z ruchomą czcionką Gutenberga z 1450 roku, a nawet zbrodniami, jak przypadek Williama Tyndale’a, który w 1536 roku został spalony na stosie za to, że bez pozwolenia króla przetłumaczył Biblię na język angielski, co stanowiło magnes w stu procentach przyciągający uwagę słuchaczy.
W świadomości większości funkcjonuje zaledwie kilka tłumaczeń, tych najbardziej znanych. Jak choćby „Septuaginta”, czyli pierwszy przekład Starego Testamentu na język grecki, który powstał między 250 a 150 roku p.n.e. lub „Wulgata”, czyli przekład całej Biblii (Starego i Nowego Testamentu) na język łaciński, którego dokonał św. Hieronim w 405 roku n.e. Bez wątpienia na historię Biblii wpływ miał wynalazek Jana Gutenberga, który zmienił życie całej ludzkości. Pierwszą książką, która zeszła z prasy była oczywiście… Biblia. Do czasów wynalezienia druku Biblię przepisywano ręcznie i, jak już wspomniano, zajmowało to skrybom około dwóch-trzech lat. Kiedy Gutenberg użył do tego prasy drukarskiej, w ciągu dwóch lat wydrukował około 200 egzemplarzy „Wulgaty”. Warto wiedzieć, że do naszych czasów zachowało się 48 egzemplarzy tej Biblii, a jeden z nich znajduje się w Polsce, w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie. Wielu osobom znana jest również „Biblia Genewska” zwana inaczej „Biblią Pielgrzyma” – to jedno z najważniejszych tłumaczeń Biblii na język angielski, wydane po raz pierwszy w Genewie w 1560 roku. Nazwa znana, ponieważ prezydenci amerykańscy, rozpoczynając swoje urzędowanie, składają przysięgę właśnie na „Biblię Pielgrzyma”. „Biblia Królowej Zofii” – to z kolei pierwszy polski przekład Pisma Świętego na język ojczysty z łaciny, wykonany w XIV wieku z inicjatywy królowej Zofii Holszańskiej, czwartej żony Władysława Jagiełły, która chciała mieć Pismo Święte w zrozumiałym dla siebie, rodzimym języku. Jest to najstarszy znany przekład Biblii na język polski, a więc niezwykle ważny zabytek naszej literatury. Na koniec „Biblia Tyniecka”, czyli „Biblia Tysiąclecia”. „Biblia Tyniecka” to przekład katolicki z języków oryginalnych, zainicjowany przez benedyktynów tynieckich z Krakowa, po raz pierwszy wydany w 1965 roku, który w związku z rocznicą 1000-lecia Chrztu Polski został nazwany „Biblią Tysiąclecia”. To wydanie znajduje się chyba w każdym polskim domu, o czym świadczyły spontaniczne komentarze słuchaczy. Odwiedzający mieli również okazję zobaczyć nietypowe wydania Biblii: wodoodporną, napisaną gwarą śląską lub „Dobrą Czytankę wg św. ziom'a Janka” będącą eksperymentalną adaptacją Ewangelii św. Jana na polski język młodzieżowy (wydana została w 2006 roku). Duże zainteresowanie grup każdorazowo wzbudzał egzemplarz napisany językiem Braille’a, jak również zdjęcie Biblii, która zatrzymała kulę, ratując życie żołnierzowi podczas wojny ukraińsko-rosyjskiej.
To tylko kilka z wielu wydań i przekładów, które ukazywały się na przestrzeni lat, a o których można było dowiedzieć się podczas zwiedzania wystawy. Wyjątkowe eksponaty pokazały, jak ciekawa jest historia Biblii – księgi najczęściej tłumaczonej i najbardziej znanej na świecie, która do tej pory wydana została w około 5 miliardach egzemplarzy.
Należy dodać, że kolekcja prezentowana podczas wystawy jest własnością prywatną pana Marka Jankowskiego z Krakowa, pastora Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego.
Dziękujemy wszystkim, którzy odwiedzili naszą bibliotekę i wzięli udział w tym wyjątkowym spotkaniu z Biblią.
W artykule przybliżony został tylko mały wycinek z bogatej historii Biblii. Jeśli ktoś chciałby odbyć całą tę fascynującą podróż, jest możliwość zobaczenia wystawy: w lipcu w Przecławiu, natomiast w sierpniu w Kolbuszowej.
Wystawę pn. „Historia Biblii: księga, która przetrwała wieki” można również zwiedzać w wersji on-line https://wystawabiblii-online.pl/
Odpowiedzialna (-y) za organizację wydarzenia, kontakt do udzielenia informacji: Małgorzata Fajt, wicedyrektor ds. Biblioteki Pedagogicznej w Tarnobrzegu
Tel.: 504778906
Autor artykułu:
Monika Bieniek, nauczyciel-bibliotekarz, Biblioteka Pedagogiczna w Tarnobrzegu przy PZPW w Rzeszowie
Foto: Archiwum BP